Słowniczek


Aktyw robotniczy – grupy robotników, uzbrojonych w pałki (lub kawałki kabla), uczestniczących w pacyfikacji protestów studenckich, niekiedy mianem tym obdarzano także np. oficerów WP, występujących w cywilu w podobnej roli.
Babel – klub młodzieżowy przy Towarzystwie Społeczno-Kulturalnym Żydów, jego działacze znaleźli się wśród osób oskarżanych przez propagandę o wywołanie wydarzeń marcowych.
Bananowa młodzież – w marcowej propagandzie określenie grupy dzieci wyższych działaczy partyjnych i państwowych, oskarżana o sprowokowanie Marca ’68 i przewodniczenie studenckim protestom.
Bankrut polityczny – w marcowej propagandzie określenie osoby sprawującej kierownicze funkcje w PRL w okresie stalinowskim, a która rzekomo dążyć miała do wykorzystania protestów studenckich dla realizacji własnych zamiarów.
Bratnia pomoc – w oficjalnej propagandzie takim mianem określano interwencję zbrojną państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, zapoczątkowaną 21 VIII 1968 r.
Chiński powielacz – metoda powielenia większej ilości ulotek, polegająca na jednoczesnym przepisywaniu ich treści przez dużą grupę studentów.
Cisi – określenie funkcjonariuszy SB w popularnej operze Janusza Szpotańskiego „Cisi i Gęgacze”.
 Dworzec Gdański  – warszawski dworzec kolejowy, z którego znaczna część emigrantów marcowych udawała się na Zachód, dla wielu pozostał symbolem ich ówczesnego losu.
Dyktatura ciemniaków  – sformułowanie użyte przez Stefana Kisielewskiego pod adresem władz PRL w trakcie nadzwyczajnego zebrania warszawskiego oddziału ZLP 29 II 1968 r.
 „Dziady  – dramat Adama Mickiewicza, zakaz wystawiania jego inscenizacji w reżyserii Kazimierza Dejmka stał się impulsem dla wybuchu protestów studenckich.
 Encyklopedyści  – grupa współpracowników Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN, przeważnie pochodzenia żydowskiego, jesienią 1967 r. zwolniona z pracy pod pretekstem błędnego sformułowania hasła „obozy zagłady” i pominięcia w nim martyrologii narodu polskiego.
 Gęgacze

– określenie opozycyjnych intelektualistów w popularnej operze satyrycznej Janusza Szpotańskiego „Cisi i Gęgacze”.

 Gnom  – określenie Władysława Gomułki w popularnej operze satyrycznej Janusza Szpotańskiego „Cisi i Gęgacze”.
 Komandosi  – studencka grupa kontestatorów, skupiona głównie wokół Adama Michnika. Jej nazwa związana była z początkową główną formą aktywności, czyli niespodziewanym pojawianiem się na zebraniach partyjnych i organizacji młodzieżowych, na których „komandosi” zadawali działaczom niewygodne pytania. Istniała jako nieformalne środowisko od połowy lat 60. do Marca ’68.
 Literaci do pióra  – jedno z najpopularniejszych haseł podczas marcowych masówek w zakładach pracy, towarzyszyło mu podobnej treści „Studenci do nauki”, zaś sami zainteresowani ironicznie dodawali „Pasta do butów”.
 Marcowy docent  – osoba awansowana po Marcu na stanowisko docenta, mimo braku wymaganej w tym celu habilitacji. Marcowi docenci, których głównym wyróżnikiem była lojalność wobec PZPR, zastępowali profesorów usuwanych z uczelni w ramach czystek.
 Partyzanci  – popularne w latach 60. określenie zwolenników gen. Mieczysława Moczara, podkreślające eksponowany przez niego element budowy własnego wizerunku – działalność partyzancką w szeregach Gwardii Ludowej.
 Prasa kłamie  – jedno z najpopularniejszych haseł Marca ’68, związane z kłamliwym przedstawianiem przez prasę przebiegu studenckich protestów.
 Praska wiosna  – reformy społeczno-polityczne w Czechosłowacji, zmierzające do liberalizacji systemu komunistycznego, zapoczątkowane objęciem przez Aleksandra Dubczeka funkcji I sekretarza KPCZ 5 I 1968 r., a zakończone interwencją wojsk Układu Warszawskiego 21 VIII 1968 r.
 Rewizjoniści  – reformatorzy wewnątrzpartyjni, dążący do ograniczonej liberalizacji systemu komunistycznego, od początku lat 60. stopniowo usuwani z PZPR.
Socjalizm z ludzką twarzą  – sformułowanie autorstwa Aleksandra Dubczeka, tym mianem określał on cel reform praskiej wiosny.
 Syjam  – państwo w Azji, przez wielu marcowych propagandzistów błędnie utożsamiane z syjonizmem, stąd kuriozalne hasło „Syjoniści do Syjamu”.
 Syjonista  – w marcowej propagandzie synonim osoby pochodzenia żydowskiego. W rzeczywistości: zwolennik syjonizmu, czyli budowy państwa żydowskiego w Palestynie.
 Świerszczyk  – czasopismo dla najmłodszych, zdaniem protestujących studentów jedyne nie uprawiające propagandy, stąd popularne hasło „Czytaj Świerszczyk – on nie kłamie”.
 Wiec okupacyjny  – forma studenckiego protestu, w rzeczywistości oznaczająca strajk na uczelni, w początkowej fazie wydarzeń marcowych starano się jednak unikać tak jednoznacznych sformułowań.
Wycieczka –autobusami z takimi napisami zajechał na dziedziniec Uniwersytetu Warszawskiego 8 III 1968 r. „aktyw robotniczy”, stąd też ironicznie obdarzono go również mianem „wycieczki”.

Powrót
Drukuj
Generuj plik PDF
Poleć stronę znajomemu