marzec'68

Mapa protestów

Aktualnie znajdujesz się na: /

Rzeszów


   Galeria


Informacje o niepokojach w Warszawie docierały na Podkarpacie z kilkudniowym opóźnieniem. Miejscowa prasa, w ślad za ogólnopolską, informowała jedynie o wiecach potępiających chuligańskie wybryki studentów. Około 11 marca rozpoczęły się w miastach powiatowych i w zakładach pracy wiece organizowane przez PZPR mające wyrazić poparcie dla Władysława Gomułki. Na wiecach tych uchwalano rezolucje, w których żądano surowego ukarania winnych zamieszek w Warszawie i innych miastach, oraz usunięcia z życia publicznego intelektualistów krytykujących partię. Od 12 marca na terenie województwa zaczęły się pojawiać ulotki i napisy na ścianach budynków wyrażające poparcie dla protestującej młodzieży. Pierwszy taki wypadek zanotowano w Ropczycach.

Wieczorem 12 marca w Przemyślu pod pomnikiem Adama Mickiewicza odbyły się, kolejno jedna po drugiej, dwie krótkie demonstracje młodzieży szkół średnich. W wystąpieniach tych brało udział łącznie ok. 50 osób. MO i SB nie interweniowały podczas demonstracji ale wobec uczniów zostały wyciągnięte konsekwencje dyscyplinarne (dwóch z nich zostało przeniesionych karnie do innej szkoły, inni otrzymali nagany i upomnienia).

13 i 14 marca w dalszym ciągu odbywały się wiece w zakładach pracy i szkołach na terenie województwa. Prasa zaczęła publikować treści uchwalonych rezolucji. Tymczasem w Mielcu, Stalowej Woli, Krośnie i Dąbrówce pojawiły się afisze i ulotki sprzeciwiające się tym rezolucjom i wyrażające poparcie dla studentów, a nawet wzywające do buntu przeciwko ZSRS.  Pierwsze ulotki pojawiły się także w Rzeszowie w budynkach Wyższej Szkoły Pedagogicznej. W tych dniach do Rzeszowa, Krosna, Dębicy i innych miejscowości przybyła pewna liczba studentów z Krakowa i Warszawy informując swoje koleżanki i kolegów o przebiegu wydarzeń w tych miastach.

Nocą 15 na 16 marca w Rzeszowie studenci rozkolportowali znaczna ilość ulotek wzywających młodzież do protestu, żądających przywrócenia na scenę „Dziadów” i potępiających brutalność MO. Część studentów WSP i Wyższej Szkoły Inżynierskiej podejmowała próby uchwalenia rezolucji solidarności ze studentami protestujących uczelni Krakowa, Warszawy, Lublina, Gdańska i Poznania. Podczas konferencji sprawozdawczo – wyborczej ZMS w Rzeszowie, aktywiści tej organizacji uchwalili rezolucję potępiającą „wichrzycieli”. Grupa studentów WSP i WSI zaangażowana w produkcję i kolportaż ulotek, 17 marca  podjęła próbę organizacji wiecu pod budynkiem Miejskiej Rady Narodowej. O godzinie 10:00 zebrało się tam około 200 studentów, którzy jednak nie wznosili okrzyków ani nie mieli przygotowanych transparentów. Studenci zaczęli się rozchodzić  po 20 minutach. Wieczorem tego samego dnia przez miasto przemaszerowała grupa studentów WSI. Trasa pochodu objęła rzeszowskie domy studenckie pod którymi uczestnicy wzywali mieszkańców do wzięcia udziału w marszu. SB zanotowała, że maszerujący studenci (w liczbie ok. 100 – 120 osób) wznosili okrzyki i głośno wyszydzali napotkane patrole milicji. Prawdopodobnie jednak nie nieśli transparentów. MO nie interweniowała a po zapadnięciu zmroku studenci grupami rozeszli się do domów. W lokalnej prasie nie pojawiły się informacje o żadnej manifestacji zaś władze twierdziły, że studenci w Rzeszowie nie dali się sprowokować. PZPR zorganizowała wielka manifestację lojalności wobec Władysława Gomułki w dniu 21 marca. Przemawiał I sekretarz KW PZPR Władysław Kruczek, który potępił „siły reakcji, rewizjonizmu i syjonizmu”, chwaląc studentów Rzeszowa za ich lojalna postawę. Po tym wydarzeniu nie było już prób manifestacji, natomiast ulotki i plakaty na terenie województwa pojawiały się jeszcze do końca miesiąca. Łącznie SB zanotowała około 100 wypadków określonych jako „wroga propaganda na tle wydarzeń marcowych”. W wyniku prowadzonych przez SB postępowań dwóch studentów WSP zostało relegowanych z uczelni a kilka osób zwolniono z pracy. Jeden z autorów napisów „antypaństwowych” został ciężko pobity przez „nieznanych sprawców” i umieszczony w zakładzie psychiatrycznym.

Bogusław Kleszczyński